
M I N I S T E R S T W O
G O S P O D A R K I
Informacja
o stanie realizacji w I półroczu 2008 r.
zadań wynikających ze Strategii
konsolidacji i wspierania rozwoju polskiego przemysłu obronnego w latach
2007-2012
Niniejszy materiał został przygotowany przez Ministerstwo
Gospodarki na podstawie informacji przesłanych przez organy (MON, MSP, MNiSW)
oraz podmioty (BUMAR
Sp. z o.o., ARP S.A.) zaangażowane w realizację zadań wynikających ze
Strategii 2012
w celu przedstawienia Partnerom Społecznym w ramach prac
Zespołu Trójstronnego
ds. Społeczno-Gospodarczych Warunków Restrukturyzacji Zakładów Przemysłowego
Potencjału Obronnego
Warszawa, sierpień 2008 r.
MSP zakończyło – rozpoczęty w 2007 r. – proces komercjalizacji trzynastu
podmiotów sektora obronnego (10 Wojskowych Przedsiębiorstw
Remontowo-Produkcyjnych – WPRP oraz 3 jednostek badawczo-rozwojowych
realizujących zadania na rzecz obronności państwa), w tym:
-
Wojskowych Zakładów
Motoryzacyjnych Nr 5 w Poznaniu,
-
Wojskowych Zakładów
Łączności Nr 1 w Zegrzu,
-
Wojskowych Zakładów
Inżynieryjnych w Dęblinie,
-
Wojskowych Zakładów
Elektronicznych w Zielonce,
-
Wojskowych Zakładów
Lotniczych Nr 1 w Łodzi,
-
Wojskowych Zakładów
Lotniczych Nr 2 w Bydgoszczy,
-
Wojskowych Zakładów
Lotniczych Nr 4 w Warszawie,
-
Wojskowych Zakładów
Łączności Nr 2 w Czernicy,
-
Wojskowych Zakładów
Uzbrojenia Nr 2 w Grudziądzu,
-
Wojskowego Centralnego
Biura Konstrukcyjno-Technologicznego w Warszawie,
-
Ośrodka
Badawczo-Rozwojowego Urządzeń Mechanicznych w Gliwicach,
-
Przemysłowego Instytutu
Telekomunikacji w Warszawie,
-
Ośrodka
Badawczo-Rozwojowego Centrum Techniki Morskiej w Gdyni.
Proces
komercjalizacji wymienionych podmiotów został sfinalizowany znacznie szybciej
niż to założono w Strategii 2012,
gdzie jako datę graniczną przyjęto koniec 2008 r.
Z uwagi na szczególną rolę, jaką WPRP odgrywają w obszarze zabezpieczenia
i logistyki SZ RP, MON podjął działania zmierzające do przyznania Ministrowi
Obrony Narodowej, w drodze stosownych zapisów ustawowych, uprawnień
umożliwiających efektywne wpływanie na działalność WPRP, które wejdą w skład
Grupy BUMAR,
tj. uprawnień do zgłaszania sprzeciwu wobec decyzji organów BUMAR Sp. z o.o.
oraz WPRP naruszających zakres zadań wykonywanych przez WPRP na rzecz SZ RP.
W I półroczu 2008 r. MSP kontynuowało – rozpoczęte w
2007 r. – działania na rzecz wniesienia na podwyższenie kapitału zakładowego
BUMAR Sp. z o.o. akcji i udziałów wymienionych niżej spółek. Stopień
zaawansowania działań w tym zakresie przedstawia się następująco:
Ø
Zakład Produkcji
Specjalnej GAMRAT Sp. z o.o. w Jaśle – procedura przejmowania udziałów ZPS
GAMRAT Sp. z o.o. przez BUMAR Sp. z o.o. została sfinalizowana;
Ø
Zakłady Metalowe KRAŚNIK Sp. z o.o. w Kraśniku –
procedura przejmowania
udziałów ZM KRAŚNIK Sp. z o.o. przez BUMAR Sp. z o.o. zostanie sfinalizowana z
chwilą zakończenia trwającej obecnie rejestracji w
Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS);
Ø
Fabryka Urządzeń Mechanicznych i Sprężyn FUMIS-Bumar Sp. z o.o. w Wadowicach
oraz Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzętu Mechanicznego Sp. z o.o. w Tarnowie –
do chwili obecnej BUMAR Sp. z o.o. wykonał audyt Spółek.
W okresie objętym informacją, MSP kontynuował działania prywatyzacyjne wobec
podmiotów sektora obronnego, które nie zostaną objęte konsolidacją kapitałową w
ramach Grupy BUMAR. Działania te w szczególności dotyczą następujących spółek:
-
FŁT
Kraśnik S.A. (wkrótce zamieszczone zostanie zaproszenie do rokowań
w sprawie sprzedaży akcji),
-
ZTS GAMRAT S.A. (trwa
procedura wyboru doradcy prywatyzacyjnego; rozważa się możliwość prywatyzacji
poprzez GPW),
-
ZSP NIEWIADÓW S.A. i WSK
PZL-KALISZ S.A. (trwa procedura wyboru doradcy prywatyzacyjnego),
-
ZE WAREL S.A.
(przygotowywana jest umowa ws. wykonania wyceny),
-
HSW S.A., HSW Zakład
Zespołów Napędowych Sp. z o.o., Stocznia Remontowa NAUTA S.A. (wstępne analizy
dotyczące ścieżki przekształceń własnościowych),
W I
półroczu 2008 r. Zarząd ARP S.A. realizował działania związane
z poszukiwaniem
inwestora dla PZL-Wrocław Sp. z o.o. (Spółka utworzona w ramach restrukturyzacji
Kombinatu PZL-HYDRAL S.A.) oraz WSK PZL-ŚWIDNIK S.A.
Stan zaawansowania tych działań przedstawia się następująco:
-
PZL-Wrocław Sp. z o.o. – Zarząd ARP S.A. poszukuje inwestora w drodze
indywidualnych negocjacji z potencjalnymi nabywcami (zakłada się, że negocjacje
te potrwają do końca października 2008 r.),
-
WSK PZL-ŚWIDNIK S.A. –
wykonano wycenę spółki. Obecnie trwa procedura wyboru doradcy inwestycyjnego ARP
S.A. przy sprzedaży akcji.
Ponadto Zarząd ARP. S.A. rozpoczął przygotowania do wniesienia PHZ CENZIN
Sp. z o.o. do BUMAR Sp. z o.o. W ramach tych działań do końca sierpnia 2008 r.
sporządzona ma zostać wycena udziałów PHZ CENZIN Sp. z o.o.
W końcu lipca 2008 r. nowy Zarząd BUMAR Sp. z o.o. przedstawił wstępny projekt
wewnętrznej struktury Grupy BUMAR. Przedstawiony dokument pod względem zakresu
jest szerszy od ram określonych w
Strategii 2012, bowiem:
-
nie ogranicza się do
zaprojektowania wewnętrznej struktury Grupy BUMAR, lecz idzie dalej i uwzględnia
elementy strategii działalności (rozwoju) Grupy,
-
uwzględnia szerszy katalog spółek przemysłu obronnego (np. PIT i CTM) niż
zakładała
to Strategia
2012,
a
także spółki spoza sektora (np. Dolam, Lamina, Ursus).
Dokument przygotowany przez BUMAR Sp. z o.o.
stanowi istotny krok do przodu
w dyskusji nad kształtem Grupy BUMAR i – mimo konieczności skonkretyzowania
i uzupełnienia niektórych zapisów (np. bardzo skromnie opisana jest sfera
przewidywanych działań w zakresie B+R) – może być uznany za dobrą podstawę do
konstruktywnej dyskusji na linii BUMAR – MSP, MON i MG w sprawie kształtu
struktury organizacyjnej Grupy oraz strategii jej działalności i rozwoju.
II.
OCENA STANU REALIZACJI ZADAŃ DOTYCZĄCYCH MECHANIZMÓW
I INSTRUMENTÓW WSPIERAJĄCYCH ROZWÓJ PRZEMYSŁU OBRONNEGO
Kluczowy problem w tym obszarze stanowi
wykorzystanie środków w ramach administrowanego przez MNiSW
Programu badań naukowych i prac
rozwojowych na rzecz przemysłowego potencjału obronnego,
na realizację którego przewidziano
środki w łącznej kwocie około 2,5 mld zł w okresie 3-5 lat.
W kwietniu 2008 r. została zamknięta procedura
kwalifikacyjna w ramach
V konkursu z obszaru technologicznego
Ochrona i przetrwanie na polu walki,
zaś w maju 2008 r. MNiSW ogłosił rozpoczęcie VI konkursu, w ramach którego można
zgłaszać dowolne tematy z obszaru obronności i bezpieczeństwa państwa, przy czym
jako wiodący temat ustalono Sensory i
obserwacja.
Zakończenie procedury kwalifikacyjnej nastąpić ma na
przełomie września i października 2008 r.
Do końca lipca 2008 r. w ramach
Programu
podpisano umowy na wykonanie prac badawczo-rozwojowych z zakresu obronności i
bezpieczeństwa państwa obejmujące lata 2007-2011 na ogólną kwotę 217 mln zł, z
czego z czego
114 mln zł stanowią umowy podpisane z podmiotami ppo.
W toku tych
konsultacji do rozstrzygnięcia pozostała jedynie kwestia ustawowego
umiejscowienia oraz kształtu przepisów dotyczących tzw. „szczególnych uprawnień
MON”
w obszarze zarządzania WPRP, po ich wniesieniu do BUMAR Sp. z o.o. W tej kwestii
niezbędne jest uzyskanie opinii RCL, o którą MG już wystąpił.
Zmiana w ustawie
z dnia 7 października 1999 r. o
wspieraniu restrukturyzacji… pociąga za sobą konieczność nowelizacji jednego
z artykułów ustawy z dnia 25 maja 2001 r.
o przebudowie i modernizacji technicznej oraz
finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej
(Dz. U. z 2001 r., Nr 76, poz. 804 z późn. zm.),
której projekt przygotował MON.
Projektowana regulacja
jest obecnie przedmiotem uzgodnień międzyresortowych.
2.
Działania
ukierunkowane na wdrożenie rozwiązań prawnych mających na celu wsparcie
działalności rynkowej spółek przemysłu obronnego
3.
Działania ukierunkowane na wsparcie eksportu
wytwarzanego w Polsce uzbrojenia
i sprzętu wojskowego
Działania te obejmują:
(a)
usankcjonowanie praktyki udzielania przez Ministra Finansów
Informacji
w sprawie
zainteresowania władz RP możliwością finansowania dostaw w ramach polskiego
kredytu rządowego.
Przedmiotowe zadanie zostało
już zrealizowane, co nastąpiło wcześniej niż przewiduje
to Strategia 2012.
Możliwość uzyskania przez importera wytwarzanego w Polsce uzbrojenia
i sprzętu wojskowego polskiego kredytu rządowego ułatwia przedsiębiorcom
przemysłu obronnego negocjacje w sprawie realizacji kontraktów eksportowych na
dostawy wyrobów specjalnych;
(b) opracowanie programu promocji
i wspierania eksportu wytwarzanego w Polsce uzbrojenia i sprzętu wojskowego.
MSZ, MON i MG rozpoczęły prace na poziomie eksperckim nad
tym tematem. Rozważana jest m. in. koncepcja ujęcia zagadnień dotyczących
promocji i wspierania eksportu wytwarzanego w kraju uzbrojenia i sprzętu
wojskowego w Strategii promocji
gospodarki polskiej 2007-2015, do której założenia zostały przyjęte przez RM
w dniu
27 marca 2008 r.;
(c) rozszerzenie
kompetencji MON w zakresie promocji polskiego przemysłu obronnego.
Wymaga to nowelizacji ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437).
W ten sposób
usankcjonowana zostanie praktyka angażowania się MON
w działania związane z promocją polskiego przemysłu obronnego
za granicą. W eksporcie uzbrojenia i sprzętu wojskowego duże znaczenie ma
demonstrowanie potencjalnym nabywcom funkcjonowania oferowanych wyrobów w
warunkach maksymalnie zbliżonych do ich bieżącej eksploatacji w jednostkach
wojskowych.
W MG opracowano projekt
nowelizacji ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach...,
który został włączony
do przygotowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej projektu ustawy
o zmianie ustawy o
działach administracji rządowej,
który jest aktualnie przedmiotem uzgodnień międzyresortowych.
W powyższym kontekście niezbędna jest
także nowelizacja ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r.
o urzędzie Ministra Obrony Narodowej
(Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 56 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94,
poz. 426);
W 2008 r. Wydziały
Ekonomiczne oraz Wydziały Promocji Handlu i Inwestycji Ambasad oraz Konsulatów
RP realizowały, wzorem lat ubiegłych, działania promujące polską gospodarkę, w
tym także wytwarzane w Polsce uzbrojenie i sprzęt wojskowy. Przedsiębiorcy
przemysłu obronnego biorący udział w krajowych oraz zagranicznych imprezach
targowo-wystawniczych mogą otrzymać wsparcie w tym zakresie, finansowane
z budżetu MG.
W związku z uwzględnieniem w ustawie budżetowej na 2008 r.
środków
na finansowanie zadań w ramach PMG (łącznie 84 mln zł, w tym dla MG – 62 mln
zł), MG we współpracy z MON opracowały dokument pn.
Metodyka naliczania
kosztów utrzymywania przez przedsiębiorców mocy produkcyjnych i remontowych,
niezbędnych
do realizacji zadań wynikających z Programu Mobilizacji Gospodarki oraz
przyznawania
i rozliczania dotacji na ich utrzymywanie (MG
zatwierdził Metodykę w dniu 1
sierpnia
2008 r.).
W ramach przygotowań do nałożenia zadań obronnych MG wysłało
do poszczególnych spółek ujętych w PMG i znajdujących się we właściwości MG,
informacje
o planowanych dla nich zadaniach obronnych z prośbą o wyliczenia kosztów
realizacji tych zadań. Uzyskane od przedsiębiorców informacje zwrotne posłużą do
wydania decyzji
o nałożeniu na nich zadań oraz odpowiedniego rozdysponowania środków
budżetowych, zgodnie z zasadami określonymi w
Metodyce. Finalnym krokiem będzie
zawarcie umów
z poszczególnymi przedsiębiorcami, na mocy których nastąpi wypłata dotacji.
W projekcie budżetu na 2009 r. na realizację zadań w ramach PMG ujęta ma być
kwota 98 mln zł.
Ponadto MG w dniu 12 sierpnia 2008 r. – w ramach prac nad
Programem Mobilizacji Gospodarki na lata
2009-2018 – skierowało do MON pismo z propozycjami zadań możliwych do
nałożenia na przedsiębiorców. Oprócz oceny możliwości realizacji produkcji
uzbrojenia i sprzętu wojskowego ustalonego przez MON, zaproponowano zamienniki
wybranego sprzętu, tak by w planowanym nowym programie uwzględniono aktualnie
produkowane i nowoczesne urządzenia.
Po formalnym
zaakceptowaniu przez MSP, MON i MG proponowanej przez BUMAR Sp. z o.o.
Strategii Grupy BUMAR 2008-2012
rozpatrzona zostanie i skonsultowana ze Stroną Społeczną kwestia zmian w tekście
Strategii 2012.
Potrzeba wprowadzenia
zmian wynika z konieczności:
-
uwzględnienia w Strategii 2012 zadań
wynikających z Harmonogramu działań
dostosowawczych dla przemysłowego potencjału obronnego związanych
z przystąpieniem Polski do „Międzyrządowego reżimu stymulującego konkurencyjność
europejskiego rynku obronnego”, których
realizacja nie została jeszcze zakończona,
-
rezygnacji ze sztywnego określenia udziału środków na wspieranie działań B+R
w całokształcie wsparcia udzielanego przez MG i MON (70%),
-
uaktualnienia harmonogramu realizacji działań ujętych w
Strategii 2012, także
w związku z propozycjami w tym zakresie zgłoszonymi przez BUMAR Sp. z o.o.
w projekcie Strategii Grupy BUMAR
2008-2012.
IV. CZYNNIKI MAJĄCE WPŁYW NA REALIZACJĘ STRATEGII
2012
Na realizację w 2008 r. i
kolejnych latach założeń Strategii 2012
wpływ będą miały zwłaszcza następujące czynniki:
1. Skuteczność działań Zarządu
BUMAR Sp. z o.o.
Fakt, iż BUMAR Sp. o.o. pełni
rolę spółki dominującej Grupy BUMAR powoduje,
iż Rada Nadzorcza oraz Zarząd Spółki muszą umiejętnie łączyć działania w
zakresie restrukturyzacji oraz organizacji Grupy z działalnością ściśle
handlową, związaną
z pozyskiwaniem i realizacją kontraktów dla odbiorców krajowych, a także
kontraktów eksportowych. Działalność BUMAR Sp. z o.o. we wskazanych obszarach
musi uwzględniać interesy Skarbu Państwa, w szczególności zaś potrzeby w
zakresie obronności
i bezpieczeństwa państwa.
2. Koordynacja działań MON, MSP
i MG w ramach spójnej polityki państwa, ukierunkowanej na poprawę innowacyjności
i konkurencyjności krajowego przemysłu obronnego oraz wzmocnienie jego pozycji
rynkowej w zakresie dostaw na potrzeby odbiorców krajowych (SZ RP i służby
podległe MSWiA), a także odbiorców zagranicznych.
W tym celu MSP utworzył Zespół
konsultacyjny ds. rozwoju polskiego przemysłu obronnego, w skład którego
weszli podsekretarze stanu z MSP, MON i MG, a także reprezentanci kluczowych
spółek sektora (BUMAR Sp. z o.o., BZE BELMA S.A. oraz PCO S.A.) oraz eksperci.
Spotkanie inaugurujące prace Zespołu
odbyło się w dniu 3 lipca 2008 r.
3. Współpraca MON, jako
głównego krajowego odbiorcy produkowanego w Polsce uzbrojenia i sprzętu
wojskowego z przemysłem obronnym, jako dostawcą określonych wyrobów specjalnych
na potrzeby SZ RP.
Z punktu widzenia przemysłu obronnego ważne jest, aby
podmioty sektora otrzymywały z MON wyprzedzającą informację na temat
długoterminowych zamierzeń resortu w zakresie zamówień na uzbrojenie i sprzęt
wojskowy, a także by plany zakupów były w miarę stabilne i podlegały zmianom
tylko w wyjątkowych sytuacjach. W ten sposób podmioty uzyskają lepszą podstawę
do podejmowania długookresowych decyzji w sprawie uruchomienia kosztownych
inwestycji oraz prac B+R, które są niezbędne, jeśli poprawie ulec ma
konkurencyjność oferty przemysłu obronnego pod względem zaawansowania
technologicznego, ceny oraz jakości wyrobów. Zachęci to również spółki sektora
do wykorzystywania, w większym niż dotychczas zakresie, możliwości uzyskania
dofinansowania prac B+R w ramach Programu
badań naukowych...
Krajowi przedsiębiorcy ze swojej
strony muszą wykazywać większą aktywność
w poszukiwaniu możliwości podniesienia atrakcyjności i konkurencyjności swojej
oferty rynkowej.
4. Decyzje i działania
wynikające z dyskusji, jaka toczy się obecnie na forum UE oraz EAO
ukierunkowanej na poszukiwanie możliwości wzrostu konkurencyjności europejskiego
przemysłu obronnego.
W UE toczą się prace się m.in. wokół zasadności dalszego stosowania art. 296 TWE
w odniesieniu do kwestii związanych z zamówieniami publicznymi i transferami
produktów związanych z obronnością w UE, a także dopuszczalności stosowania
offsetu jako czynnika wspomagającego rozwój narodowych przemysłów obronnych.
Dokumenty oraz działania Komisji Europejskiej oraz państw członkowskich UE w tej
sprawie muszą być przez stronę polską uważnie monitorowane i analizowane.
5. Przebieg procesu
przekształceń własnościowych w sektorze obronnym.
Przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 22 kwietnia 2008 r.
Plan prywatyzacji na lata 2008-2011 –
uwzględniający zapisy Strategii 2012
– przewiduje w ramach procesu przekształceń własnościowych przemysłu obronnego
wniesienie na podwyższenie kapitału BUMAR Sp. z o.o. posiadanych przez SP
akcji/udziałów BZE BELMA S.A., FUMIS-Bumar Sp. z o.o., OBRSM Sp. z o.o., WSK
PZL-KALISZ S.A. (ewentualnie), a także 11 WPRP. Natomiast akcje/udziały
podmiotów nie przewidzianych do konsolidacji kapitałowej
w ramach Grupy BUMAR mają zostać zbyte na rzecz zainteresowanych inwestorów.
Niezależnie od powyższego
Strategia 2012 przewiduje
działania zmierzające
do pozyskania dla podmiotów ppo inwestorów strategicznych. Zainteresowanie z ich
strony krajowym przemysłem obronnym stanowić będzie funkcję szans rozwojowych i
perspektyw rynkowych sektora.
6.
Możliwość wsparcia działań restrukturyzacyjnych podmiotów ppo udzielanego przez
MG
i MON w trybie ustawy z dnia 7 października 1999 r.
o wspieraniu restrukturyzacji….
Wsparcie to w praktyce stanowi specyficzny dla
sektora instrument finansowego wspomagania procesu przebudowy strukturalnej
przemysłu obronnego, którym dysponują MG i MON. Możliwość przyznania
przedmiotowego wsparcia uwarunkowana jest uzyskaniem przez Ministra Skarbu
Państwa przychodów z prywatyzacji spółek ppo.
W Ustawie budżetowej na 2008 r. przewidziano przychody pochodzące ze sprzedaży
akcji FŁT KRAŚNIK S.A. w wysokości 160 mln zł. Określenie terminu uzyskania
środków
z prywatyzacji FŁT KRAŚNIK S.A. będzie możliwe po złożeniu ofert zakupu akcji
Spółki przez potencjalnych inwestorów. Obecnie w MSP trwają prace mające na celu
zamieszczenie zaproszenia do rokowań w sprawie sprzedaży akcji Spółki. Oznacza
to, iż środki
z prywatyzacji spółek ppo przeznaczane na wsparcie restrukturyzacji sektora –
nawet jeśli pojawią się w 2008 r. – w praktyce będą dostępne w przyszłym roku.
Są to jednak środki „znaczone” co oznacza, że nie można ich przeznaczyć na inny
cel niż wspieranie restrukturyzacji podmiotów ppo.
1. W
trakcie pierwszego roku wdrażania
Strategii 2012 uruchomiono realizację praktycznie wszystkich zadań
przewidzianych w tym dokumencie, z których część została już wykonana.
Zdefiniowano punkty krytyczne przy wdrażaniu
Strategii 2012 i podjęto działania
mające na celu usunięcie występujących w tym zakresie przeszkód.
2.
Poszczególne zadania realizowane są zgodnie z przyjętym harmonogramem.
Opóźnienia wystąpiły jedynie w przypadku działań związanych z wnoszeniem ZPS
GAMRAT Sp. z o.o. oraz ZM KRAŚNIK Sp. z o.o. na podwyższenie kapitału
zakładowego BUMAR
Sp. z o.o., a także w pracach nad strukturą wewnętrzną Grupy BUMAR. Z kolei w
znacznie krótszym czasie niż to założono w
Strategii 2012 przeprowadzona została
komercjalizacja
WPRP oraz ośrodków badawczo-rozwojowych
realizujących zadania na rzecz obronności państwa.
3.
Z początkowych doświadczeń związanych z uruchomieniem
Programu badań naukowych...
wynika,
że podmioty sektora obronnego – w tym spółki Grupy BUMAR – wykazują relatywnie
małe zainteresowanie uzyskaniem dofinansowania działalności B+R.
4.
Strategia 2012
wymaga wprowadzenia pewnych korekt, których zakres zostanie ustalony – i
skonsultowany ze Stroną Społeczną – po ostatecznym przyjęciu przez MSP, MON i MG
Strategii
Grupy BUMAR 2008-2012.